Örgün
eğitimin belirli ve sabit olan zaman ve mekanından bağımsız bir alternatifi
olarak kullanılabilecek olan YouTube platformu bu anlamda çok büyük bir
informal eğitim kapasitesine sahiptir. Fakat günümüzün dünyasında YouTube
platformu sadece bir eğlence platformu olmaktan çok daha fazlası haline gelmiştir.
YouTube burada sadece eğlence amaçlı kullanılmamaktadır. Bu platform çoğu zaman
modern çağın en etkili iletişim araçlarından biri haline gelmiş ve kişilerin
bireysel olarak bir dijital kürsüsüne dönüşmüştür adeta. Burada bireyler
kendi kanallarına sahip olabildiği gibi bu sistem içerisinde pek çok resmi kamu
kurum ve kuruluşu yer almaktadır. Dolayısıyla herkes kendice bilgilerini ifade
etmeye çalışmaktadır. Bu şartlar altında bu anlamda bilgiye bakımından pek çok
önemli kamu kurum ve kuruluşlarından da faydalanabileceğimiz platform aynı
zamanda bireylerin kendi kişisel bilgilerini paylaşabilmesi ile birlikte farklı
oluşumların ideolojik propaganda alanına da dönüşmüş durumdadır.
YouTube gibi
büyük dijital platformlar bilgiyi yönlendirme gücüne sahip olmakla beraber aynı
zamanda platformun işleyişi gereği izlenme sayısı buradaki her şeyin
merkezinde yer alan bir durum. olarak karşımıza çıkmaktadır. Dolayısıyla bu
şartlar altında izleyiciye hitap edebilmek için oluşturulmuş olan videolar daha
çok tıklanabilirlik, izlenme oranları ve ekonomik getiri ile ün kazanma gibi
hedeflere yönelik olarak üretildiği için çoğu zaman bilginin
doğrulanabilirliği ve sağlığı ciddi anlamda şüphe altında kalmaktadır. Bu
platform içerisinde üretilmiş olan içeriklerin sadece fikri değil aynı zamanda
izlenme sayısı da büyük oranda önemli bir yer teşkil etmektedir. Bu şartlar
altında çok önemli fikirleri olan kişilerin üretmiş olduğu videolar az sayıda
izlenebilir. Ancak doğru düzgün hiçbir fikri olmayan insanların videoları milyonlarca
izlenme sayısına sahip olabilir. Bu durumda bilginin nerede olduğuna dair aldatıcı
bir durum ön plana çıkıyor olmaktadır.
YouTube
platformunun ekonomik düzeni ise içerisinde yer alan algoritmik sebeplerden
ötürü ve zikredilen şartlardan dolayı yapılan üretimlerin bilginin
dürüstlüğünü ciddi anlamda tehdit ettiği ve bu platformla öğrenilecek olan
bilimsel ve eğitim içerikli konuların sadece platformun algoritmalarına takılı
olarak kalması çok ciddi bir karmaşaya yol açmaktadır. İçerik üreticileri tarafından
izleyicileri çekecek uç noktaların vurgulanması ve abartılı yorumların ön plana
çıkarılması bu anlamda gerçeklerin eğilip bükülmesine ve doğruların
çarpıtılmasına ciddi anlamda sebep olm tadır. Ayrıca bu platform içerisinde
izleyicilerin sürekli olarak ilgilenmiş oldukları konularla ilgili öneriler
görüyor olması bir anlamda kişilerin kendi inançları, politik eğilimleri,
ideolojileri ve hatta komple teorileri ile birlikte kendi zihinlerinin
ideolojik yankı odaları içerisinde zihinsel birtım ciddi yanılsamalara
sürüklenebileceği durumu da göz ardı edilmemesi gereken önemli bir
husustur.
YouTube'un
kullanmış olduğu Algoritmaların kullanıcılara benzer içerikleri önermesi çoğu
zaman oldukça kolaylaştırıcı bir durum gibi görünse de böylesine ciddi bir
tehlike potansiyeline de sahiptir. Faydalı gibi görünen bu durum zamanla
kişilerin kendi zihinleri içerisinde bir hapishaneye hapsolmasına
sebebiyet vermektedir. Modern çağın en tehlikeli yansımalarından biri olan bu
durum diğer dijital platformlarda algoritmaların işleyişleri üzerinden yürüyen
içerikler için de geçerlidir. Çok amaçlı bir şekilde kullanılan bu YouTube
platformu içerisinde kimi zaman araştırmacılar, öğrenciler, akademisyenler,
öğretmenler ve önemli sayıda kamu görevlisi de bulunmaktadır. Burada kişiler
herhangi bir konu hakkında araştırma yaptığını zannederken yalnızca kendi
düşüncesini doğrulayacak olan bilgiler ile karşılaşma ihtimaline algoritmaların
sebep olduğu şartlardan dolayı her zamankinden çok daha ciddi ve yüksek bir
oranda sahip görünmektedir." der.
Böylece
YouTube platformu bireysel özgürlükten çok bireylerin kendi ideolojilerini,
varsayımlarını ve öğrenmiş oldukları bilgileri pekiştirme aracına
dönüşebilmektedir. Burada ideoloji in etki alanı ise sadece güzel
sözcüklerle sınırlı değildir. Elbette görsel kurgu, müzik ve video editlemesi
gibi etmenler paylaşılan içeriğin ve çekilen videonun herhangi bir alanda kesin
bir ciddi iddia taşımamasına rağmen izleyiciler tarafından beğenileceği için
farkında olunmadan kişiye belirli dünya görüşleri empoze edilebilir ve
bu şartlar altında yanlış bilgi ile gerçek bilginin ayrımı ortadan kalkarak
yanlış bir bilgiyi doğruymuş gibi öğrenebilirler. Tüm bu duruma içeriğin nasıl
sunulabildiği gibi etkenler sebep olmaktadır. Bu durum geleneksel
propagandanın çok daha spesifikleşmiş bir hali olarak karşımıza
çıkmaktadır.
Örneğin
herhangi bir tarihi konuyu anlatan iki farklı kanalın konuları tarih
metodolojisine uygun ideolojilerden olabildiğince arındırılmış bir şekilde
anlatan bir kanal ve diğer yanda ise konuyu dramatikleştiren, genel kanılara
oynayan abartılı müzikler ve görsel kullanarak güncel siyasi eğilimlere yönelik
içerik üreten ve bunu mizah ve alay karışımı bir dille ciddi bir tarihsel
konuyu anlatıyormuş gibi sunan kanalı düşünebiliriz. Bu bağlamda ikinci
durumdaki kanalın daha çok izleneceği malum olduğu üzere açıkça karşımızda
durmaktadır. Bu durum bilgiyi hakikat ölçülerine göre değil daha çok duygusal
etkiye göre kabul etmeye yol açacaktır. İşte bu şartlar altında YouTube
platformunu kullanmak isteyen belirli grupların propagandaları devreye girmekte
ve çoğu zaman önemli ölçüde bunlar başarıya ulaşmaktadır.
Kuşkusuz çok
büyük bir eğitim potansiyeline sahip olan YouTube platformu uzun yıllar eğitim
hayatından geri kalmış olan ve çalıştığı için eğitimine devam edemeyen, kadın
olduğu için okuması doğru görülmemiş olan ve pek çok aktif olarak eğitimine
devam eden öğrencinin de kendi öğrenme hızına göre ilerleyebileceği ve
ilgilendikleri alanda uzmanlardan dinlemiş oldukları konuları öğrenebileceği
bir ortamı ve imkanı mümkün kılmaktadır. Bu güzel potansiyeller, doğru
teknikler ve yöntemlerle değerlendirilmediğinde kişiler kolayca
manipülasyonların tuzağına düşerek doğru bilgiyi öğrendiklerini zannederken yanlış
bilgilerle başkalarının ideolojik propagandalarına maruz kalabilirler. Okul
dışı eğitim için çok güzel bir fırsat olarak öne çıkan YouTube platformu okul
dışı ideolojik eğitimin de bir aracı haline gelmiştir. Bu durum her zaman
göz önünde bulundurulmalıdır.
Bu platformu
18 yaşından küçük gençler olmak üzere üniversite öğrencilerine kadar pek çok
kimse dünyadaki gelişmeleri, küresel ölçekte siyaseti, bilimi ve hatta dini
vecibelerini öğrenebilmek için dahi takip ediyor ve bu platformdan ciddi
anlamda bir bilgi öğreniyorlar. Bu şartlar göz önüne alındığında YouTube'un
sadece bir medya platformu olarak değil, aynı zamanda eğitim potansiyeli
yüksek olan fakat ideolojik bir laboratuvar haline de dönüşüp bileceği göz
önünde bulundurularak değerlendirilmesi gereken önemli bir platform olduğunu
hafızamıza yerleştirmeliyiz. Bu platformun sunmuş olduğu bilgi çeşitliliği,
içerik bolluğu ve sayısız yayıncı ile ilgilenilen alandaki düşüncelere ulaşım
kolaylaştığı gibi bireylerin doğru ile yanlış arasındaki ayrımı yapabilmesi
de gün geçtikçe zorlaşmaktadır.
Tüm bu
nedenlerden ötürü bahsi geçen platform kullanan kişilerin eleştirel düşünme
becerilerini geliştirmesi ve bunun yanı sıra bilim felsefesi, bilim metodolojisi
ve ilgilendikleri alanda geçerli olan metodolojiyi en azından o alanın okur
yaazar seviyesi anlıyor olabilmesi her zamankinden daha fazla önem kazanmıştır.
YouTube'un büyük bir yer tuttuğu dijital çağda bilgili olmak artık tek başına
yeterli bir meziyet olmamaktadır. Burada asıl mesele bilgiyi ayıklayabilecek
ve gerçeğe ulaşabilecek olabilme potansiyeli ve meziyetinden gelmektedir.
Bu bağlamda öğrenmiş olduğunuz bilgileri ve bu bilgilerin niyetini sorgulamanız
büyük bir önem arz etmektedir. Bu platformda yer alan içerik üreticilerinin
takipçi kitleleri üzerinden devşirmiş olduğu fanlarla birlikte her zaman kendi
kişisel imajlarını besleyecek şekilde gerçeği çarpıtabileceğini hiçbir zaman
göz önünden ayırmamanız gerekiyor.
Bu platform
üzerinden ciddi manada büyük kazançlar elde eden insanlar bu ekonomik getiriyi
kaybetmemek için irse hakikatin bilgisini ve yalın gerçekleri
saptırabilirler. Ve çoğu zaman bu durum insanların ideolojilerini
sömürmek, dini duygularını sömürmek ve öğrenme iştah ve arzularını sömürmek
olarak karşımıza çıkmaktadır. Elbette ki bir işe ciddi manada zaman ayıran
insanların en azından bu alanda ilgilenmeye devam eder. me leri için bir kazanç
sağlayarak hayatlarını idame ettirme ettirmeleri gerektiğinin farkında olarak
bu konu hakkında kesin yargılarda bulunmak istemiyorum. Ancak YouTube gibi
dijital dünyada önemli bir yer tutan platform doğası gereği ürettiği içeriği
ileştirmekte ve bundan kişilerin kutsallarından duygularına ve ülkelerinden
milliyetlerine kadar hiçbir şey neredeyse kaçamamaktadır. Bu bağlamda kişiler duygusal
yönden, manevi yönden hatta felsefi yönden dahi sömürülebilecek bir hedef
haline gelmektedir.
Bahsedilen
Bu durumlar göz önünde bulundurularak bu platform dikkatli bir şekilde
kullanılmalıdır. İnsanlar dijital dünyada çoğu zaman gerçek dünyadakinden çok
daha kolay bir şekilde para harcayarak burada kimi zaman ekonomik anlamda
Toplumsal olarak geri bırakılmış kadınlar ve öğrenci oldukları için çalışamayan
güzel kardeşlerimiz elindeki avucundaki tüm parayı platformdaki içerik
üreticilerine bağışlamaktadır. Bunun yanı sıra erkekler de fütursuzca elindeki
parayı çoğu zaman izleyiciye duydukları hayranlıktan ve özellikle kadınsa çok
daha ciddi meblağlar ile bağış yapmaktadır. Bu durum diğer dijital
platformlarda da böyle olduğu gibi bir tür sanal kumar bağımlılığına
doğru dönüşmektedir. Bahsi geçen bu tuzaklara düşmemek için Her zamankinden
daha fazla uyanık olunmaya ihtiyaç vardır
Araştırmacı-Yazar
Mehmet Hüseyin Arslan
