Yeni Nesil Sofistlik

Yazı Sistemi	Fikir Günlükleri Yazı Sistematiği
Yazarlık Yöntemi	Muharrik Yazarlık
Felsefi Fonksiyon	Muharrik-i Efkar
Tür	Deneme
Seri	Fikir Günlükleri
Multimedya	🎧 Podcast:  yok ▶️ Video:  yok  🧠 Zihin Haritası:  var 📄 PDF:  yok
Ana Kavramlar	—
Üretim / Revizyon	22 Aralık 2025 / -
Kısa Özet	—
Okuma Süresi	3 dakika
Alıntı	Alıntı: — Biçem seç: APA MLA MHRA Chicago CBE / CSE Bluebook

bilgi bir erdem aydınlanmaya ulaşma ve beşerin insan olabilmesini sağlayan bir araç haline getirmekten çıkararak onu kitleleri ikna manipüle ve çıkar elde etme aracına dönüştüren insanlar tarih boyunca vardı. Bunlara Antik Yunan'da sofistler diyorlardı. Bilgiyi hakikatin değil toplumsal iknanın hizmetine sunan bu kimseler için önemli olan doğru değil etkili olan şeydi. Bugünün dünyasında ise tarih yeniden tekerrür ediyor. Sadece agora değişmiş bulunmaktadır. Günümüzün yeni nesil sofistleri YouTube'da TikTok'ta podcastlerde televizyonlarda ve algoritmanın gölgesi etrafında dolanıp duruyor. Bu insanların amacı antik çağdaki insanlar gibi kitleyi ikna etmek ve bundan çıkar sağlayarak kendi makyevalist ajandalarını gerçekleştirmek üzerine kuruludur. Sorgulalarım sırasında hakikatin toplumsal dolaşımından ve toplumsal hareketliliğinden bahsetmiştim. Gerçekten hakikatimizi dilde inşa ederken insanları ikna edebilmemiz oldukça önemli bir husus olarak göze çarpmaktadır. Fakat bunu olabildiğince aklın ilkelerine dayanarak rasyonalist bir şekilde yapmak başka retorikle güzel söz söyleme sanatıyla ve hile yoluyla manipüle ederek ikna etmek ise bambaşka bir şey. Bu yeni nesil sofistlerin silahı sadece kelimeler değil aynı zamanda çağın bir getirisi olarak dijital dünyanın algoritmalarıdır. Gerçeği eğip büken bu kimseler için kullandıkları şey sadece retorikle ölçülemeyecek kadar oldukça sofistike bir hale gelmiştir. Bugünün dünyasında izlenme oranları ve alınan bağışlar tıklamalardan elde edilen gelirler artık bilginin değerini belirleyen bir ölçüt olarak kabul görmektedir. Bunlar hakikate yani gerçeğe ne kadar yakın olduğu ile değil ne kadar görüntülenebilir ve vitrinden ne kadar iyi bir şekilde sunulabildiği ile ölçülen gerçeklerdir. Gerçek artık bir dijital içerik formatına dönüşmüş durumdadır. YouTube ise çağımızın en profesyonel sofist platformlarından bir tanesi haline gelmiştir. Evet YouTube'un bir eğitim platformu olarak kullanılmasından daha önce bahsetmiştim. Fakat ideolojik bir propaganda aracı olarak kullanılabileceğini de göz önünde bulundurmanızı istiyorum.

Bu yeni nesil sofistlerin en profesyonel platformlarından biri olan YouTube gibi platformlarda her şey daha çok estetik bir biçimde sahlenerek kamera açıları kullanılarak müzikler kullanılarak ve samimi bir tavır içerisinde özenle kurgulanmış tiyatral sahneler oynanarak bir trajedya sergilenmektedir adeta. Fakat bu trajedya tanrılardan ya da Platon'un sofosundan gerçeğe ulaşmak için gelen bir trajedya değil Kitleyi elde tutmak ve ondan ekonomik çıkar elde etmek için kullanılan bir trajedyadır. Takipçilerden alınan bağışlarla geçinen bu yeni nesil sofist formları yeni nesil ekonomik durum içerisinde bir çeşit modern soylu himayesi yaşamaktadır. Elbette ki kadınlar üzerinden ise kadın bedeninin cinsel obje haline getirilmesi gibi bir durumla iş kadınlar açısından oldukça daha farklı bir konuma doğru evrilmiş bulunmaktadır. ekonomik durumları eğitim durumları ve sosyal yaşam içerisindeki durumları sistematik olarak geri bırakılmış Kadınlar dijital dünyada adeta bir tür dijital fahişelik yapma yoluyla para kazanma ve soylu bir hayat yaşayarak modern zamanların burjuvası olma yolunda ilerlemektedir. Bu tür sistematik sömürü ise bahsi geçen platformlarda kadınlara özgürlük adı altında bunları güzelleyen ve palazlandıran kimseler tarafından sürdürülmektedir. İşte çağımızın yeni nes sofistleri bunlardır. Antik çağın filozoflarından bugünün içerik filozoflarına doğru düşüncede tersine bir devinim içerisinde bulunmaktayız. Akademinin durumu ise eğitim günlüklerinde eleştirdiğim şeyler üzerine belli bir gerileme yaşamaktadır. sistemin söyleminden öte geçemeyen FUtun bakış açısıyla iktidarın bir aracı haline gelen bilgi ve bunun en kurumsal hali olan akademi ile birlikte sofistlerin elinde önemli bir silaha dönmüş dijital platformlar arasında nasıl bir bilgi üretimi yaparak insanlığa bir katkı sunabiliriz ki gerçekten bu durum bilgi peşinde koşan insanları çıldırtma noktasına kadar gelerek içler acısı bir hale gelmiştir. Bu bağımlılıklar ışığında ve altında düşünsel özgürlüğün olduğunu söylemek gerçekten mümkün müdür çünkü üretilen fikirler ya iktidar odaklarına hizmet ediyor ya da dijital dünyanın yeni nesil sofistlerinin oyun kurallarına uymak zorunda kalıyor.

Böyle bir dünyada her şey algılanabilir ve paylaşılabilir olmanın dışında akademide ise iktidar odaklarına hizmet etmek zorunda bırakılıyor bilgi. Ne kadar rahatsız edici olursa olsun kitleyi kaybetme riskini göze alamayan insanlar gerçeği ne kadar dile getirebilir ki burada artık kitleye göre şekil alan bu insanların bilgiye ne katkısı olabilir diye iyice düşünmemiz gerekiyor. etek öperek hiyerarşik bir şekilde sisteme hizmet ederek yükselebileceğiniz bir hale bürünmüş akademi ile bunun yerini etkileşimin aldığı bir dijital dünya arasında sıkışıp kalmış bulunmaktayız. Burada bir fikrin doğruluğunu algoritmanın onayıyla ölçerlerken diğer taraftan ise sistemin ne kadar işe yaradığı ile alakalı olan akademiden bahsediyorum. Bu durum içerisinde kimi zaman gerçekler sırf yeterince paylaşılmadığı için görünmez olarak kalmaktadır. Örneğin ne kadar devrimsel bir şey söylerseniz söyleyin akademi tarafından kabul edilmiyorsa ve görmezden geliniyorsa yahut dijital dünyanın algoritmalarının gölgeleri arasında kaybolup duruyorsa bu durum toplumsal anlamda bir geçerlilik ve görünürlük olmayacağı anlamına gelmektedir. Kimi zamanda söyleyeceğiniz herhangi bir yalan güzel bir şekilde paketlendiği ve vitrine konularak sunulduğu takdirde kitleler tarafından hakikat muamelesi görmektedir. Bunun bir öteki yüzü de akademideki biçimsel yazarlıktır ve bu biçimsel yazarlığı da bilim zannetmekteyiz. İşte çağımızın en büyük ironileri bunlardır. Gerçeği aramayan ama gerçeği akademik kariyerinde yükselmek için kullanan yahut dijital platformlarda paraya dönüştüren ve bundan çıkar elde edilen bir çağın içerisinde yaşamaktayız
 

Araştırmacı-Yazar

Mehmet Hüseyin Arslan