| Yazı Sistemi | Ara Metinler Yazı Sistematiği |
|---|---|
| Yazarlık Yöntemi | Oluş Yazarlığı |
| Felsefi Fonksiyon | Oluş Hali |
| Tür | Köşe Yazısı |
| Seri | Köşe Yazıları |
| Multimedya |
🎧 Podcast: yok ▶️ Video: yok 🧠 Zihin Haritası: var 📄 PDF: yok |
| Üretim / Revizyon | 27 Ocak 2026 / - |
| Alıntı |
Alıntı: — |
Bir “tartışma” var ki asla emekliye ayrılmıyor. Tabii ki bu tartışmanın emekliye ayrılmamasının sebepleri arasında fosilleşmiş “büyüklerimizin emeği” çok fazla. Burada birtakım sözde “bilimsel verileri” kullanarak “hızlı yazma kaygısı” ve “Türkçe uygunluk” üzerinden “Q klavye” seçeneğinin sürekli eleştirilmesi ve “F klavye”nin öne çıkarılması gündeme geliyor. Yani klavyenin de “milliyetçiliğinin” yapıldığı bir ortam içerisinde aslında söylenecek pek çok bir şey kalmıyor geriye; ama bu sorunu “tarihsel gerekliliğinden ve bağlamından kopararak” bugün “tek mutlak doğru” ilan eden kişiler, 1950’lerin dünyasındaki daktilo çağı için geliştirilmiş olan bir klavye düzenini bize “tek bilimsel seçenek” gibi dayatmaya çalışıyorlar. F klavyenin, Türkçede en sık kullanılan harflerin parmaklara daha az yük bindirecek bir şekilde yerleştirilmesi, çağının “ergonomik amaçlarını” yansıtıyordu. Bugün bu gerekliliği “tek mutlak doğruymuş gibi” günümüze, yani çağımıza taşıyorlar. Evet, bu duruma “teknik açıdan” baktığımızda aslında gerçekten “haklılık payının” olduğunu görüyoruz. Türkçe metin yazma hızı üzerinden değerlendirildiğinde F klavyenin pek çok “ergonomik avantajları” bulunuyor. Buna itiraz etmiyorum. Ancak bu problemin “dile getirilme şekliyle” ilgili bir sorunum var. Çünkü burada sorulması gereken soru, 1950’lerin dünyası için geçerli olan “daktilo problemlerinin”, 2020’lerin dijital yazı evreni için hâlâ geçerli olup olmadığıdır. Örneğin ben bu cümleleri yazarken aslında bir “ses kaydı” alıyorum ve bunu metne dönüştürüyorum. Bugün yazı dediğimiz şey ise çoğu zaman “düz metin”, “tek bir cihazla yapılan bir eylem” veya sadece salt olarak “Türkçe yapılan bir şey” değil. “E-postalar” yazıyoruz, “kodlar” yazıyoruz, “URL’ler” giriyoruz ve “kısa yol tuşlarını” kullanıyoruz. “Telefon, tablet ve bilgisayar” arasında sürekli geçiş yapıyoruz. Burada Q klavye düzeni, birilerine göre sadece iyi olduğu için değil, artık bir “standart” hâline geldiği için tüm dünyada “geçerlilik” kazanmış oluyor.
Buradaki “standart”, sadece “10 parmak” üzerinden değerlendirilmemelidir. Bu bir “uyum”, “süreklilik” ve “zihinsel yükün azalması” olarak da ayrıca dikkate alınmalı ve gözetilmelidir. Tabii ki klavyeleri savunanların sıkça “bilimsellik vurgusu” yaptığı da dikkatlerden kaçmıyor ve en önemli vurguları olarak hemen göze çarpıyor. Çünkü burada “bilimsellik” lafı “sihirli bir kelime” gibi kullanılıyor. Ve bu sihirli kelime yalnızca ideal koşullarda ölçülen “parmak hızını” değil; “alışkanlığı”, “bağlamı”, “kullanımı”, “çeşitliliği” ve “maliyeti” de hesaba katmayan, sadece sihirli ve büyülü bir kelime olarak ortaya çıkıyor. Bunun sonucunda ise ortaya bir “klavye fetişizmi” ve “faşizmi” çıkıyor adeta. 20 yıldır Q klavye kullanan birine “bilimsel olarak F klavye daha iyi” demek, bilim yapmak değil, “bilimi sloganlaştırmak” olacaktır. Aslında bu örnek bile durumun “absürtlüğünü” anlamamız için yeterli olabilir. Üstelik bu mesele sadece salt olarak “teknik bir mesele” olmanın da ötesinde, “küresel standart” hâline gelmiş olan bir klavye düzenine karşı bu ölçüde “ideolojik bir refleks” geliştirmek hâline bürünmüştür. “Milli ve yerli üretim tüketim kültürümüz” için önemlidir, elbette bunu inkâr edemeyiz. Fakat F klavyenin bir “tercih” olması gibi Q klavyenin de bir “tercih” olduğu gerçeği nedense sürekli olarak göz ardı edilen bir gerçek hâline geliyor. Ve burada bir tercihin “doğru”, diğerinin “yanlış” ilan edilmesinden ziyade, bu alışkanlıkların “bilim” kelimesiyle “azarlanması” ve bilimin “bir sopa gibi kullanılması”, ortaya çıkan bir başka problem hâline geliyor. Çağımızın “gerekliliklerini” görmezden gelmenin yanı sıra Q klavyenin birileri için “tembellik” ya da “cehalet” olduğunu söylemek, hatta bunu “bilim dışı” ilan etmek doğrusu “akıl dışı” olacaktır. F klavye ise zamanında “doğru bağlamda” işlevsel idi. Bugün bu düzene alışmış olan kişiler için hâlâ işlevsel olabilir. Fakat bunun “evrensel bir norm” hâline gelmesi gerekmiyor.
Belki de burada asıl olarak mesele “klavye” bile değildir. “Ekonomik birtakım çıkar beklentileri” bile olabilir. Son olarak ise şunu söylemek gerekir ki “Eski çözümleri yeni dünyaya zorla uydurma alışkanlığımız”, en büyük “toplumsal problemlerimizden” bir tanesi diye ifade etmek istiyorum. Eğer gerçekten “bilimi” bu kadar önemsiyor isek, bu kelimeyi sihirli ve büyülü bir sözcük gibi kullanmak yerine “gençlerin bilgisayarlara ulaşabilmesini” kolaylaştırmalıyız. Bu “teknolojik cihazlar” üzerindeki “vergi yükünü” azaltmalı ve insanların bilgisayarlara ulaşabilmesi için “alım güçlerini” yükseltmemiz, belki de daha “bilimsel sonuçlara” yol açabilecek “gelişmeler zincirini” tetikleyecektir. Bu “efendilerin” bilimi çok önemsediği göz önüne alınacak olunursa, bu sözler dikkate alınacaktır diye düşünüyorum. Zira bir “klavye değişikliğindense” bilgisayarlara daha kolay ulaşabilmek, belki de o çok önemsedikleri “bilimsel gelişmelerin” önünü açacak ciddi bir “başlangıç” olacaktır. Ayrıca klavye tartışmalarına bir başka açıdan farklı bir “çözüm önerisi” daha sunmak istiyorum. “Dikte yolu ile” ve “ses kayıtlarının metinlere dönüştürülmesi” yolu ile yazı yazmak, günümüzün dünyasında oldukça “kolay” bir hâle gelmiştir. İnsanlara bunun “eğitiminin verilmesi” ve “teşvik edilmesi”, çok önemsenen “yazma hızına” ayrı bir katkı sağlayabileceği gibi, cebimizdeki “telefonlardan” dahi ses kayıtları alabileceğimiz bir dünyada yaşadığımız unutulmamalıdır. Bilgisayar başında bu kayıtların alınabilmesi için ise “güzel ve kaliteli mikrofonların” yaygınlaşabilmesi adına “teknoloji vergisinin düşürülmesi” ve “yerli üretimin teşvik edilmesi”, bu işleri “kolaylaştıracak” başka bir çözüm olabilir.
Araştırmacı-Yazar
Mehmet Hüseyin Arslan
